Spis treści
Co to są płatki drożdżowe? Jak powstają? Czy można ich użyć do wyrastania ciasta? Jak je stosować w kuchni? Jak smakują? Czy płatki drożdżowe są bezglutenowe? Czy są dobre dla zdrowia?
Gotuj, wiedząc co robisz! Po lekturze płatki drożdżowe nie będą mieć przed Tobą tajemnic.
Poznaj płatki drożdżowe!
Źródło: Nauka na talerzu.
Co to są płatki drożdżowe?
Płatki drożdżowe to nieaktywna forma drożdży, którą możemy spotkać w formie płatków, granulek lub proszku. W Europie są to najczęściej płatki, więc na nich się skupimy. Drożdże są już nieżywe, więc nie spowodują wyrastania ciasta w przeciwieństwie do suszonych drożdży czy świeżych. Ich główną funkcją jest nadanie smaku umami, a niekiedy (mylnie, o czym za chwilę) wzbogacenie diety, wegetariańskiej lub wegańskiej, o witaminę B. W USA są uznawane jako dodatek do żywności.
Płatki drożdżowe są bardzo popularne w USA.
Źródło: Nauka na talerzu.
Jak się robi płatki drożdżowe?
Do produkcji płatków potrzebne są kultury drożdży, zwykle z gatunku Saccharomyces cerevisiae. Umieszcza się je w specjalnych kadziach lub tankach fermentacyjnych wraz z melasą. Tam zapewnia im się odpowiednie warunki (temperaturę, pH, pożywienie, czyli cukier w formie melasy), by mogły wykonać swoją pracę, czyli przeprowadzić procesy fermentacji. W rezultacie cukry zostają przekształcone w alkohol i dwutlenek węgla.
Gdy fermentacja jest zakończona, wówczas „drożdżową śmietankę” oddziela się od produktów ubocznych. Do tego celu używa się specjalnych wirówek. Następnym etapem jest pasteryzacja owej „śmietanki”, w wyniku której dezaktywuje się drożdże. Zatem nie są one już zdolne do dalszej pracy i wzrostu. Dlatego nie spełnią żadnej roli w wyrastaniu ciasta, poza smakową. Dodatkowo poddaje się je jeszcze suszeniu.
Płatki drożdżowe, podobnie jak drożdże, powstają na drodze fermentacji w tankach!
Źródło: Keith Tanner on Unsplash (dostęp 04.07.2025 r.).
Jak smakują płatki drożdżowe?
Płatki drożdżowe są cenione przede wszystkim za swój bogaty smak. A to zasługa procesu produkcyjnego. Kiedy drożdże ulegają dezaktywacji (podczas fermentacji), komórki umierają i uwalniają aminokwasy, m.in. kwas glutaminowy. Ten zapewnia smak umami, który przypomina chociażby długodojrzewający ser żółty. Z tego powodu płatki drożdżowe są często używane jako alternatywa w kuchni wegańskiej. Co więcej, suszenie wzmacnia orzechowy smak płatków.
Płatki drożdżowe przypominają w smaku ser, dlatego też często dodaje się je do wegańskich zamienników.
Źródło: Jonny Gios on Unsplash (dostęp 04.07.2025 r.).
Czy płatki drożdżowe mają witaminę B12?
Wbrew powszechnej opinii, płatki drożdżowe wcale nie są dobrym źródłem witaminy B12. Zawierają tylko niewielkie ilości różnych substancji odżywczych. Dlatego tak często są wzbogacane. Na rynku możemy znaleźć fortyfikowane płatki drożdżowe, do których dodaje się różne witaminy z grupy B, nie tylko B12, ale i B1 (tiamina), B2 (ryboflawina), B3 (niacyna), B6 czy B9 (kwas foliowy). Oczywiście wzbogacenie różni się między producentami, więc przy wyborze płatków drożdżowych warto zwrócić uwagę na etykietę: jakie witaminy dodano i w jakich ilościach.
Przy wyborze płatków zwróć uwagę na etykietę, a konkretnie na skład, czy i jak wzbogacono produkt.
Źródło: Nauka na talerzu.
Drożdze: najlepszy superfood!?
Czy Ty też słyszał_ś, że maseczka z drożdży poprawi Twoją skórę, wyleczy trądzik? A może nawet zmuszano Cię do jedzenia świeżych drożdży, bo są dobre dla zdrowia? Czas rozprawić się z tymi mitami, które pojawiły się ponad 100 lat temu, a to za sprawą pewnej amerykańskiej firmy (The Fleischmann Company). Ale zacznijmy od początku.
Zobacz mnie na YouTube:
Jeszcze w drugiej połowie XIX wieku nie można było dostać czegoś takiego jak „drożdże”. Ludzie chcąc upiec chleb, musieli sobie radzić w inny sposób: pozyskiwano je z powietrza, z powierzchni warzonego piwa, dzielili się między sobą. Jednak rezultaty nie były powtarzalne, a czasem nawet kończyły się niepowodzeniem.
Dawniej drożdże pozyskiwano, np. z powierzchni piwa.
Źródło: Karyna Panchenko on Unsplash (dostęp 02.07.2025 r.).
Wówczas imigrant Charles Fleischmann, który poznał się na destylacji w Europie, wraz z biznesmanem Jamesem Gaffem zaczęli produkować drożdżowe kostki (‘yeast cakes’). Z powodu ich krótkiej żywotności, sprzedawali je osobiście, „nachodząc” ludzi w ich domach. Biznes kwitł… do czasu. W 1920 roku dotknął go kryzys z dwóch powodów. Po pierwsze, sklepowy chleb stał się łatwo dostępny, a po drugie, nastała prohibicja, która przystopowała rozwój firmy.
Amerykańskie ‘yeast cakes’ to nasze kostki drożdży. Chciał(a)byś zjeść solo, odgryzając kawałek po kawałku?
Źródło: congerdesign bread on Pixabay (dostęp 02.07.2025 r.).
Biznesmeni postanowili znaleźć nową potrzebę na swój produkt. Zwrócili się więc do profesora o zbadanie właściwości zdrowotnych drożdży piekarskich. W rezultacie w “Journal of the American Medical Association” ukazał się artykuł „The Use of Bakers’ Yeast in Diseases of the Skin and of the Gastro-intestinal Tract” (“Zastosowanie drożdży piekarskich w chorobach skóry i przewodu pokarmowego”). Jakie pojawiły się w nim wnioski? Że spożywanie drożdży leczy czyraki, trądzik i inne problemy skórne oraz pomaga w dolegliwościach żołądkowych.
Firma czym prędzej podzieliła się tymi wynikami z szerszą publicznością. Wysyłano broszury informacyjne, a także „edukowano” lekarzy w tym temacie. Dodatkowo zainwestowano (wielokrotnie) w reklamy, które zachwalały spożycie ‘yeast cakes’, najlepiej codziennie: z wodą, mlekiem, sokiem czy po prostu „solo”. Jednak zastrzegały, że trzeba być cierpliwym, by zobaczyć efekty!
Co więcej, spożycie drożdży powiązano z korzystnymi dla zdrowia witaminami (przypomnę, że dopiero w 1911 roku wymyślono słowo „witamina”, a konkretnie zrobił to polski biochemik Kazimierz Funk). Z czasem drożdże zaczęto wzbogacać witaminami i… przypisywać im coraz więcej zalet, byciem remedium na (chyba) każdą chorobę), próchnicę, otyłość, a nawet brak energii i poprawę intelektu. W końcu Federalna Komisja Handlu w 1938 roku nakazała zaprzestanie wprowadzania kosumentów w błąd.
W reklamach posuwano się nawet do stwierdzeń, że płatki drożdżowe są lepsze od warzyw i owoców.
Źródło: Sharon Pittaway on Unsplash (dostęp 04.07.2025 r.).
Czy płatki drożdżowe mogą powodować alergie?
Nie jest to częste zjawisko, aczkolwiek zdarza się, że niektórzy są wrażliwi lub nawet uczuleni na drożdże Saccharomyces cerevisiae. Co więcej, osoby borykające się z chorobą Leśniowskiego-Crohna mogą doświadczać problemów po spożyciu płatków drożdżowych. Jak już wspomniałam wcześniej, płatki są bogate w glutaminian sodu, więc nie są wskazane w diecie osób nadwrażliwych na ten aminokwas.
Innym związkiem chemicznym wartym uwagi jest tyramina (inaczej 4-hydroksyfenyloetyloamina), czyli pochodna aminokwasu tyrozyny. Płatki drożdżowe zawierają spore ilości tyraminy, która może wchodzić w interakcje z lekami (m.in. o działaniu przeciwdepresyjnym) MAOI. Dlatego lepiej skonsultować się w lekarzem przed włączeniem płatków do diety.
W niektórych przypadkach włączenie płatków do swojej diety należy skonsultować z lekarzem.
Źródło: freestocks on Unsplash (dostęp 04.07.2025 r.).
Jak je przechowywać?
Płatki drożdżowe należy przechowywać w szczelnym opakowaniu, bo łatwo chłoną wilgoć, co spowoduje ich zlepienie, jak również zepsucie. Co więcej, należy unikać światła i źródła ciepła. Dlaczego? Bo dojdzie do degradacji witamin, jeśli płatki zostały o nie wzbogacone, a dodatkowo ucierpi na tym ich smak i aromat.
Płatki drożdżowe trzymaj z dala od światła.
Źródło: olimpia campean on Unsplash (dostęp 04.07.2025 r.).
Czy płatki drożdżowe są bezglutenowe?
Płatki drożdżowe są bezglutenowym produktem, a właściwie przyprawą, bo używa się ich w małych ilości, właśnie w celu nadania smaku. Ale! Należy sprawdzić na etykiecie, czy nie są „zanieczyszczone” glutenem, bo producent może przetwarzać na terenie swojego zakładu składniki z glutenem. Jest szczególnie istotna informacja dla osób chorych na celiakię.
Przy okazji są też wegańskie, dlatego często zastępują ser, a właściwie jego charakterystyczny smak. Dlatego bardzo często pojawiają się na liście składników wegańskich alternatyw serów. Zresztą nie tylko tam. Znajdziemy je w popcornie, chipsach, innych przekąskach czy sosach. Zyskują również coraz większą popularność w domowych kuchniach. Sama ostatnio wykończyłam risotto płatkami drożdżowymi. Możesz nimi posypać sałatkę czy jakiekolwiek inne danie.
Płatki drożdżowe podkręcą smak każdego dania.
Źródło: Nauka na talerzu.
Podsumowanie:
- Płatki drożdżowe to nieaktywna forma drożdży.
- Nie spowodują wyrastania ciasta.
- Powstają w wieloetapowym procesie, a jednym z nich jest fermentacja.
- Są bogate w smak umami oraz orzechowe nuty.
Podobał Ci się mój artykuł?
Podziel się nim! 🤗
Wyjątkowy e-book z 20 przepisami na nietuzinkowe, autorskie dania: przystawki, zupy, dania główne i desery
Literatura:
Price, C. (2015). The Healing Power of Compressed Yeast. https://www.sciencehistory.org/stories/magazine/the-healing-power-of-compressed-yeast/
Metych, M. (2023, May 31). Nutritional yeast. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/nutritional-yeast
Oon, S. (2024). Nutritional Yeast: How It’s Made. https://www.foodunfolded.com/article/nutritional-yeast-how-its-grown
Moeller Gorman, R. (2025). Nutritional yeast: Does this savory, vegan seasoning pack a nutritional punch? https://www.health.harvard.edu/nutrition/nutritional-yeast-does-this-savory-vegan-seasoning-pack-a-nutritional-punch
Denenberg, Z. (2023). What’s So “Nutritional” About Nutritional Yeast? https://www.epicurious.com/ingredients/what-is-nutritional-yeast
Danovich, T. (2018). How A Little Science And A Lot Of Shady Advertising Boosted Yeast’s Popularity. https://www.npr.org/sections/thesalt/2018/12/28/675280193/how-a-little-science-and-a-lot-of-shady-advertising-boosted-yeasts-popularity
Redakcja Diagnostyki (2024). Tyramina – jakie jest jej działanie? https://diag.pl/pacjent/artykuly/tyramina-jakie-jest-jej-dzialanie/
